کارکرد اجرايي اتیسم / اوتیسم

کارکرد اجرايي اتیسم / اوتیسم

یکی از نظريه های مطرح در اتیسم نظریه کارکرد اجرايي اتیسم / اوتیسم است.

نظريه کارکرد اجرايي اتیسم / اوتیسم يکي ديگر از آسيب هاي اختلال طيف اتيسم را تبيين مي کند.

عملکرد اجرايي از مکانيسم هايي است که در افراد عادي سبب توانايي تغيير توجه منعطف، جلوگيري از پاسخ هاي تکانشي، ايجاد رفتار هاي هدف مدار و حل مسله به شيوه ي منظم و با برنامه مي گردد.

اساس کارکرد اجرايي اتیسم / اوتیسم بدون اصطلاحات اجراي مرکزي[1] يا سيستم نظارتي ما فوق[2] توسط نورمن[3] و شاليس [4] در 1980 توصيف گرديد.

عملکردها به وسيله ي محيط کنترل مي شوند يعني ارگانيسم به علايمي که رفتار را برمي انگيزاند پاسخ مي دهد.

بدون وجود سيستم توجهي مافوق شماي فعاليت يا برنامه هاي حرکتي بين خودشان براي اجرا رقابت مي کنند[5] که جايگاه آن در سيستم برنامه ريزي مباحثه اي[6] قرار دارد.

در نظر شاليس اين سيستم يکي از عملکرد هاي عقده هاي قاعده اي[7] مي باشد در حاليکه سيستم توجهي مافوق يکي از عملکرد هاي لب فرونتال مي باشد.

اين سيستم اجازه مي دهد که فعاليت هاي معمول بازداري شوند.

اين ادعا که سيستم توجهي مافوق ازعملکرد هاي لب فرونتال مي باشد از مطالعه ي بيماران با آسيب در لب فرونتال ثابت شده است.

آزمونهاي سنجش عملکرد اجرايي عبارتند از:

الف – آزمون منظم کردن کارت هاي ويسکانسين: در اين آزمون فرد بايد بتواند روش منظم کردن کارت ها را به صورت قابل انعطافي تغيير دهد (ملينر [8]، 1964).

ب- آزمون شهر هانوي که آزمون اصلاح شده ي آن به اسم شهر لندن مي باشد. در اين آزمون فرد بايد قبل از عمل با برنامه ريزي به حل مسله بپردازد.

ج- آزمون رواني کلامي يا آزمون اف- آ-اس[9] در اين آزمون فرد بايد داستاني را تعريف کند که کلمات آن با حروف ارايه شده شروع مي شوند. در اين آزمون محدوديت زماني وجود دارد.

د- آزمون رسيدن از ميانبر[10]: در اين آزمون فرد بايد مسير مستقيم رسيدن به هدف قابل مشاهده را بازداري نمايد و از مسير ميانبر براي رسيدن به هدف استفاده نمايد.

ضایعه لب فرونتال در بیماران اتیسم:

بيماران اتيسم و بيماراني که در آنها ضايعه لب فرونتال ديده مي شود در انجام اين آزمونها توانايي ندارند.

از اين يافته مي توانيم اينگونه نتيجه گيري نماييم که بيماران اتيسم نيز ممکن است ضايعه ي لب فرونتال داشته باشند.

يک نتيجه ي منطقي ديگر اين يافته، اين است که کودکان اتيسم در اجراي آزمون هاي تئوري ذهن توانايي ندارند.

شکي وجود ندارد که بيماران اتيسم اختلال عملکردي اجرايي دارند و يکي از نشانه هاي آسيب فرونتال، بد عملکردي اجرايي مي باشد.

بد عملکردي اجرايي در طيف وسيعي از اختلالات کلينيکي اتفاق مي افتد و اين علامت ويژه ي اختلالات طيف اتيسم نمي باشد.

بیماران دارای نقص در عملکرد اجرایی

هشت گروه از بيماران زير در آزمون بد عملکردي اجرايي از خود آسيب نشان مي دهند

الف- اسکيزو فرني

ب- بيماران داراي اختلال پي – کي – يو[11]

د-بيماران داراي اختلال وسواس – اجباري

ح- سندرم ژيل دلا توره

ج- نقص توجه همراه با اختلال بيش فعالي

چ- پارکينسون

خ- سندرم لب فرونتال

ق- کودکان و بزرگسالان داراي نقص ذهني.

اين يافته ها نشان مي دهد که مابين دسته بندي هاي روانپزشکي و مفهوم سندرم بد عملکردي تعريف شده توسط ويلسون[12] و بادلي[13] هم پوشاني خاصي وجود ندارد.

همه ي اين عارضه ها داراي آسيب در اجرا هستند اما منجر به اختلال اتيسم نشده اند.

بد عملکردي اجرايي به تنهايي نمي تواند بيماري اتيسم را توصيف نمايد.

تعدادي از بيماران عدم ارتباط بين عملکرد اجرايي و تئوري ذهن را نشان مي دهندکه براي اثبات استقلال اين فرآيند ها از يکديگر به آزمونهاي دقيقتري نياز داريم.

عملکرد اجرايي مفهوم بسيار پيچيده اي است که در يک سطح قابل تجزيه و تحليل نمي باشد.

اين مدل پيشنهاد مي کند که اين فرآيند داراي چندين سطح مي باشد که در بررسي هاي جزيي تر اين سطح از اختلالات به طور واضحي خود را نشان مي دهند.

اين نظريه همه ي ابعاد اتيسم را توضيح نمي دهد.

آزمونهایی که افراد اتیسم در آنها موفق هستند.

تعدادي از مطالعات نشان داده اند که کودکان اتيسم در انجام آزمون هاي زير مانند افراد عادي موفق هستند.

الف- گرفتن چشم انداز بينايي

(بارون کوهن،1989؛ بارون کوهن، 1991؛ هوبسون، 1984؛ تان و هاريس، 1991).

در اين فعاليت کودک بايد بتواند بگويد که شخص ديگر در وضعيت فضايي آنها چه چيزي را مي تواند ببيند حتي اگر با چيزي که به طور معمول کودک مي بيند، متفاوت باشد.

ب- آزمون تصوير اشتباه

(لسلي و تايسس، 1992؛ لکام و پرنر، 1991؛ سوويتنهام، بارون کوهن، گومز و والش،1996).

در اين فعاليت کودک بايد تفسير نمايد که چه چيزي در يک تصوير کهنه ي واقعي خواهد بود در حاليکه مي داند واقعيت تغيير يافته است

ج- آزمون نقشه ي اشتباه

(لسلي، تايسس، 1992؛ ليکام و پرنر، 1991).

اين آزمون مانند آزمون تصوير اشتباه است با اين تفاوت که به جاي تصوير نقشه را به کار مي بريم.

ح- آزمون نقاشي اشتباه

(چارمن و بارون کوهن، 1992).اين آزمون نيز توانايي مانند توانايي آزمون تصوير اشتباه را مي سنجد با اين تفاوت که نقاشي را به جاي تصوير به کار مي بريم.

خ- آزمون مدل اشتباه

(چارمن و بارون کوهن، 1995).

اين آزمون نيز مانند آزمون تصوير اشتباه مي باشد با اين تفاوت که مدل را به جاي تصوير به کار مي بريم

چ- آزمون واقع گرايي ذهني در نقاشي

(چارمن و بارون کوهن، 1993).

در اين آزمون از کودک خواسته مي شود که تصوير شي را بکشد که قسمتي از آن خارج از ديد مي باشد

بطور مثال از آزمودني خواسته مي شود که فنجان قهوه اي را بکشد که دسته ي آن خارج از ديد مي باشد.

در اين آزمون کودک اتيسم واقع گرايي ذهني را نشان مي دهد که متناسب با سن ذهني اش مي باشد و مانند افراد غير اتيسم با سن ذهني مشابه عمل مي کند (به طور مثال زيرسن ذهني 6سال).

براي مثال آنها دسته ي فنجان قهوه ي خارج از ديد خود را نقاشي مي نمايند

البته بايد در نظر داشته باشيم که سن واقع گرايي بينايي حدود 6 سالگي مي باشد و زير اين سن آنها هرچه را مشاهده مي کنند به تصوير مي کشند نه آنچه را که درباره ي آن اطلاعات دارند.

يان آزمون نشان مي دهد که اگر آنها اسير واقعيات هستندبايد واقع گرايي بينايي پيشرسي را نشان بدهند در حاليکه آنرا در کودکان اتيسم مشاهده نمي کنيم.

موفقیتها و شکستهای کارکرد اجرايي اتیسم / اوتیسم:

به خاطر دلايلي که در بالا گفته شد نظريه ي عملکرد اجرايي به توضيحات بيشتري نياز دارد.

علاوه بر اين تقليل تئوري ذهن به نظريه ي عملکرد اجرايي بعيد است .

نقص عملکرد اجرايي به همراه نقص تئوري ذهن اتفاق مي افتد

هر دو این نظریات  در توضيح، مشکل ناحيه پيشاني مغز را دخيل مي دانند.

با وجود اين انتقادات تئوري عملکرد اجرايي در مورد اتيسم، نظريه ي مهمي مي باشد.

تئوري عملکرد اجرايي در تبين برخي از رفتارهاي اختلالات طيف اتيسم نظريه ي موفقي است

رفتارهاي تکراري، و بيمار گونه ي اين اختلالات را توصيف مي نمايد

اين رفتار ها با استفاده از نظريه تئوري ذهن قابل توصيف نيست.

رفتارهاي تکراري و بيمار گونه از علايم آسيب لب فرونتال با درگيري عملکرد اجرايي است که در اختلالات طيف اتيسم مشاهده مي شود (شاليس، 1988).

در اين ديدگاه دو نقص شناختي مسئول دو رفتار غير عادي متفاوت مي باشد.

[1] -Centeral executive

[2] -Supervisory Attentional System

[3] -Norman

[4] -Shallice

[5] -Contend

[6] -Contention scheduling System

[7] -Basal-ganglia

[8]-Milner

[9] -F – A –S Test

[10] – The Detour Reaching Test

[11] -P K U

[12] -Willson

[13] -Badly

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.