دیزآرتری آتاکسیک۱۳۹۷-۵-۲۴ ۰۸:۲۰:۲۸ +۰۴:۳۰

دیزآرتری آتاکسیک

مخچه مرکز مهم هماهنگی و یک‍پارچه سازی فعالیت های حسی حرکتی است. آسیب به آن دیزآرتری آتاکسیک را سبب میشود.

مخچه فیبرهایی را از کورتکس حسی و حرکتی یا به صورت مستقیم و یا از طریق هسته های واسطه ای دریافت میکند آسیب به مخچه و راههای آن دیزآرتری آتاکسیک نامیده میشود

علت شناسی:

دیزآرتری آتاکسیک به واسطه ی آسیب به برخی بخش های مدار کنترل مغزی ایجاد میشود و آسیب ممکن است منحصرا به مخچه وارد شود و یا ممکن است آسیب کلی تر باشد و چندین سیستم را تحت تاثیر قرار دهد علل آن عبارتند از بیماریهای دژنراتیو(MS)،سکته،ضربه،تومور،مسمومیت الکلی یا دارویی

ویژگی های نورولوژیک همراه :

دیزآرتری آتاکسیک نوعی اختلال در هماهنگی ظریف همراه با نقص در یکپارچگی اطلاعات حسی و اجرای حرکتی است.

ممکن است دست برای برداشتن یک شی دور از هدف مورد نظر پرتاب شود ناهنجاری از این قبیل زمانی بروز میکند که وقتی از بیمار میخواهیم تا نوک بینی اش را با انگشت لمس کند به سمت چانه نشانه میرود در این بیماران توانایی تغییر سریع حرکت دچار اختلال میشود،

همچنین تعادل دچار نقص شده و راه رفتن را به مشکل مواجه میکند.

حرکت به آهستگی آغاز شده و در دامنه ی حرکتی خود نیز به آهستگی ادامه میابد .

در این افراد تن عضلانی پایین است ،لرزش حرکتی در حین انجام حرکات هدفمند نیز وجود دارد

ویژگی های گفتاری:

آواسازی:

صدای بیمار تقریبا طبیعی ولی گاهی با تغییرات بلندی بیش از حد همراه است .

ممکن است خشونت صدا شبیه به صدای ضخیم و خشن همراه با لرزش صوتی هم دیده شود (شبیه به گفتار یک فرد الکلی )

احتمال وجود دیسفونی و بی ثباتی صوتی در این افراد وجود دارد

تشدید:

معمولا عملکرد دریچه ی کامی حلقی سالم و ویژگی های تشدید طبیعی است.

گاهی اوقات هایپرنازالیتی رخ میدهد و خروج خیشومی با درصد وقوع کمتری دیده میشود.

تولید:

تولید مبهم همخوان ها،خرابگویی واکه ای و شکست ها ی تولیدی نامنظم از مشخصه های گفتار آتاکسیک است.

برخی از بیماران سرعت طبیعی دارند ولی معمولا سرعت تولیدی کند است

نواخت :

تکیه های برابر یا بیش از حد بر روی کلمات ، گذاشتن تاکید های  صوتی بیش از حد روی هجاهای بدون تکیه و کلماتی که با الگوی کند بیان میشوند،کشیده گویی واج ها و فواصل طبیعی در گفتار دیده میشود .اصطلاح داشتن گفتار تقطیعی در این بیماران وجود دارد

تنفس:

فعالیت های تنفسی آسیب میبیند ،شامل کاهش درظرفیت حیاتی و ظرفیت کلی شش ها ،تنفس گفتاری در دستگاه تنفس به صورت هماهنگی نابهنجار دیده میشود،

عدم هماهنگی و ناهمزمانی قفسه ی سینه و شکم باعث اختلال در کنترل حجم شش ها و فشار زیر چاکنایی میشود و در تنظیم جریان هوای خروجی جهت تولید گفتار مشکل دارند

وظایف مخچه :

۱-تنظیم فعالیت های عضلات جهت حفظ تعادل

۲-مقایسه و اصلاح وضعیت بدن

۳-زمان بندی سریع و برنامه ریزی برای حرکات پرتابی

۴-یادگیری حسی- حرکتی

۵-پردازش اطلاعات بینایی-شنیداری

۶-تنظیم رفتار زبانی –شناختی

نقایص همراه :

۱- ناهنجاری هایی در طرز ایستادن (Gait) ، برجسته ترین علایم بیماری مخچه است،عدم ثبات بدن در حالت ایستاده که به صورت تکان خوردن بیش ازحد دیده میشود که با بستن چشم ها بدتر میشود

۲- حرکات چشمی غیر طبیعی ،نیستاگموس ،مجموعه ای از لرزش ها و پرش ها و حرکات رفت و برگشتی چشم در هنگامی که فرد سعی میکند به یک چیزی خیره شود که باعث میشود از خط وسط منحرف شود

۳- دیس گرافی

۴- درگیر کردن ساختار های اعصاب کرانیال

۵- درصد کمی از آن ها احتمالا علایمی همچون توهم بینایی و افکار پارانوییدی دارند

کنت و نتسل سه فرضیه را در مورد نقش مخچه در اجرای حرکات ماهرانه مثل گفتار مطرح کردند:

۱-مخچه یکپارچگی حسی- حرکتی را تحت تاثیر قرار میدهد و این کار را از طریق تحریک کردن دوک های عضلانی انجام میدهد،دوک های عضلانی بازخورد مداومی را در مورد وضعیت انقباض عضلات فراهم میکنند .

کاهش فعالیت دوک های عضلانی ،سیستم حرکتی را از بازخورد حسی عمقی محروم میکند و سطح فعال سازی عضلانی را کاهش میدهد این حالت نیرو ،دقت و سرعت حرکات را از بین میبرد و منجر به کندی جبرانی میشود .

۲-مخچه برای تفسیر اطلاعات حسی عمقی آوران ،جهت کنترل حرکتی مهم میباشد آسیب به این تفسیر باعث عدم خودکاری حرکات میشود و باعث خطا در جهت ، فرمان بندی وهدفمند شدن حرکات میشود

۳-تعامل مخچه مغز شامل تنظیم و تسهیل دستورات حرکتی کورتکس به وسیله ی مخچه میشود واضح است که چنین اختلالات حسی-حرکتی در بیماریهای مخچه ای که در طی عملکرد غیر گفتار دیده میشود در طی فعالیت های گفتاری هم دیده میشود

تست هایی برای ارزیابی آتاکسیک :

۱-تست Heel-Toe:از بیمار میخواهیم با قرار دادن پاشنه یک پا جلوی انگشت پای دیگر رو ی یک خط راست راه برود(عدم توانایی در این مهارت )

۲-Rebound Test:دست بیمار را به طرف خود میکشیم و از بیمار میخواهیم دستش را عقب بکشد وقتی ما دستش را ول میکنیم چون تعادل ندارد به صورتش میخورد

۳-Heel-Shin Test:پاشنه ی پا را زیر زانو قرار داده و مستقیم به سمت پایین و در جهت استخوان درشت نی میکشد.یکبار در حالت خواب و یک بار در حالت ایستاده باید انجام داد

۴-Finger to Noise Test:انگشت خودش را یک بار به بینی خود و یک بار به انگشت درمانگر بزند و حرکات را سریع و تند باید انجام دهد که فرد نمیتواند به درستی انجام دهد

۵-Diado Test:عدم توانایی در دیادوی حرکات و گفتار

۶-Drawing Test:این افراد ماکروگرافیا هستند

۷-ارزیابی اعصاب کرانیال

در ارزیابی لازم است که هر زیر سیستم گفتاری از لحاظ جنبه های زیر بررسی شود

۱-نیرو ۲-تونوس ۳-هماهنگی ۴-سرعت ۵-دقت ۶-استقامت

عملکرد اندام های فوقانی و تحتانی باید ارزیابی شوند نه صرفا برای تشخیص آتاکسیک بلکه برای تعیین نوع درمانی که باید برای آنها استفاده شود

درمان دیزآرتری آتاکسیک

مخچه مرکز مهم هماهنگی و یک‍پارچه سازی فعالیت های حسی حرکتی است. آسیب به آن دیزآرتری آتاکسیک را سبب میشود.

مخچه فیبرهایی را از کورتکس حسی و حرکتی یا به صورت مستقیم و یا از طریق هسته های واسطه ای دریافت میکند آسیب به مخچه و راههای آن دیزآرتری آتاکسیک نامیده میشود

رویکرد ها ی درمانی دیزآرتری آتاکسیک

مخچه مرکز مهم هماهنگی و یک‍پارچه سازی فعالیت های حسی حرکتی است. آسیب به آن دیزآرتری آتاکسیک را سبب میشود.

مخچه فیبرهایی را از کورتکس حسی و حرکتی یا به صورت مستقیم و یا از طریق هسته های واسطه ای دریافت میکند آسیب به مخچه و راههای آن دیزآرتری آتاکسیک نامیده میشود

به دو دسته تقسیم میشوند

۱-رویکرد هایی که اساس فیزیولوژیک را به حداکثر میرسانند تا تولید گفتار را بهتر کنند(دارویی و پزشکی)

۲-رویکرد درمانی رفتاری

در رویکرد اول که شامل درمان های جراحی ،دارویی ،درمان با عضو مصنوعی است هدف بهبود ساختار و یا عملکرد دستگاه گفتار است

وقتی فیزیولوژی پایه ی بیمار بهبود پیدا کرد بیمار توانایی این را دارد که راهکارهای جبرانی را برای صحبت کردن یاد بگیرد.

این هدف میتواند از طریق رویکردهای Symptomotic یا Componential بدست بیاید .

این رویکرد های جنبه های خاصی از تنفس و آواسازی و تشدید و تولید و آهنگ را مورد توجه قرار میدهند

بهبود از طریق درمان رفتاری : 

درمان های رفتار خاص ، جهت افزایش نیرو ،سرعت ،استقامت و دقت حرکت ساختارها و عضلات مجراهای صوتی مورد استفاده قرار میگیرند.

به عنوان مثال فردی که عضلات تنفسی ضعیفی دارد ممکن است عبارت های کوتاه و بلندی کم را تولید کند فرض بر این است که با بهبود عملکرد عضلات ،طول عبارات و بلندی نیز بهبود یابد یا حداقل پتانسیل بیشتری برای بهبودی داشته باشند

باید ذکر شود که تمرینات عضلانی جهت حمایت فیزیولوژیکی برای گفتارفقط به فعالیت های حرکتی غیر گفتاری محدود نمیشود بسیاری از درمانگران از محرک های شبه گفتاری مثل واکه ی ممتد و تک هجاهای تکراری در طی درمان استفاده میکنند .

با این همه هدف اصلی بهبود عملکرد عضلات جهت فرایند حرکتی خاص مثل استقامت عضله است نه تصحیح تولید صداهای گفتاری یا آموزش راهکارهای جبرانی گفتار

آموزش تنفس

ایجاد ثبات در حرکات حنجره از طریق رویکرد درمانی ثبات بازدمی که شامل سه مرحله است :

مرحله اول:

۱-۳تا۴ ثانیه بازدم ثابت و سپس ۳تا۴ ثانیه استراحت ،

میتوان با گذاشتن کف دست بر روی شکم ،بازدم را افزایش داد

از سایشی های چاکنایی نرم جهت کاهش سرعت جریان هوای بازدمی استفاده کرد

مرحله دوم

آواسازی واکه ی پیوسته :

همراه با یک وسیله ی بینایی به عنوان یک بازخورد ،

هدف:

غلبه بر افزایش نامناسب بلندی ،وقفه های آواسازی و تلاش و تقلای اول آواسازی

مرحله سوم

ایجاد توالی از هجاها بر روی یک بازدم ،

ابتدا بر روی کلمات تک هجایی و سپس به تدریج به سمت کلمات چند هجایی می رویم

تغییر زیر و بمی :

استفاده از یک بازخورد بینایی مثل Visipichجهت ارادی کردن این تغییرات

خرابگویی واجی به مشکلاتی در زمانبندی و هماهنگی حرکات حنجره مربوط میشود

Dwrkin توالی از شش تمرین را برای آن توصیف کرد :

مرحله ی ۱و۲:کشیده گویی واکه برای ۳ثانیه در هجاهای CVو سپس ۱ثانیه نگه داشتن تنفس

مرحله ی ۳و۴: تولی توالی از واکه (a-e-u-i-o)به طور کشیده و مبهم وضعیت هدف برای هر واکه حدود ۲ثانیه است

مرحله ی ۵: کشیده گویی و دیرش واکه در هجاهای CVو کلمات CVCV معنی دار و سپس مکث بین کلمات

مرحله ی ۶: توالی از تولید کلمات و جملات با کیفیت صوتی طبیعی تر

استفاده از Slow Rate  برای افزایش قابلیت فهم گفتار:

ابتدا بنظر بی اثر است. چون سرعت گفتار بیماران معمولا کمتر از افراد عادی است.

تلاش برای افزایش سرعت گفتار باعث بالا رفتن خطاها میشود و اثر منفی بر فهم گفتار دارد

صفحه اصلی
فروشگاه
چرا مرکز جامع گفتاردرمانی تبریز را انتخاب کنیم؟
تنظیم وقت ملاقات
گروههای تبادل نظر
خدمات مرکز جامع گفتاردرمانی تبریز
دیزآرتری آتاکسیک
4٫9
درحال ارسال
امتیاز کاربر 0 (0 رای)
امتیاز نظرات 0 (0 امتیاز دهی)