تميز شنيداري

تميز شنيداري

تميز شنيداري یکی از مهارتهاي پيش كلامي است.

نكات كلي

بازي هاي تميز شنيداري با افزايش آگاهي كودك از تفاوتهاي ظريف بيان صداها، مهارتهاي شنيداري را در او تقويت مي‌كند.

كودكان از طريق بازيهاي مذكور تفاوت يك صدا از صداي ديگر را در مي‌يابند.

بازيهاي مربوط به اين بخش در واقع بدنبال رشد مهارتهاي تميز شنيداري از طريق گوش دادن به مجموعه‌اي از صداهاي مختلف مي‌باشد.

چرا بهبود تميز شنيداري امري مهم محسوب مي‌شود؟

كودكان در حين گوش دادن به تفاوتهاي ظريف ميان صداها مي‌توانند فرق ميان زير و بمي (زير يا بم)، بلندي (آرام/ بلند)، کشش صدا (منقطع ـ ممتد) و ريتم (تند ـ‌كند) را دريابند.

يادگيري و تشخيص تفاوتهاي مذكور جهت درك گفتار مفيد است و نيز كودك را به برقراري ارتباط از طريق موسيقي و حركت تشويق مي‌كند.

چگونه تميز شنيداري را مي‌توان بهبود بخشيد؟

جلب توجه كودك به صداهاي محيطي وصحبت كردن در مورد آنها بهمراه بازيهاي خاصي كه در اين زمينه وجود دارد مي‌تواند، به كودك در توجه به تفاوتهاي صوتي مثل بلند/ آرام و زير/ بم ياري رساند.

تقليد صداها

تقليد ريتمهاي موسيقيايي:

تند و كند:

ضربات تند و کند را بر روي يك طبل يا يك قوطي بزنيد و كودك را تشويق كنيد كه از آن تقليد نمايد. به اواجازه دهيد كه در ابتدا كار شما را مشاهده نمايد سپس خود به انجام آن كار بپردازد. وقتي كودك تفاوت تند و كند را درك نمود اين بار صدا را از پشت يك پرده يا صندلي ايجاد نمايند. در اين حالت او به جاي نگاه كردن، به تفاوت مذكور گوش مي‌دهد.

-ممتد و منقطع:‌

صداهاي ممتد و منقطع را با استفاده از دهان، صوت يا بوق پلاستيكي ايجاد نمائيد. بوقهاي جشن براي مشاهده طول صدا مفيد هستند به همين حالت صداي يك سوت ممكن است همانگونه كه شنيده مي‌شود، احساس گردد لذا اين نيز مفيد است. كودك را تشويق كنيد كه به تفاوت در منقطع و ممتد بودن صدا توجه نمايد و به تقليد آنها بپردازد.

-بلند و آرام:

با كوبيدن دوسنج يا سرقابلمه به يكديگر صداهاي بلندي را ايجاد نمايد. سپس كودك را تشويق كنيد كه همانند شما عمل نمايد.

پس صداهاي بسيار آراي را ايجاد نمائيد و ببينيد كه آيا كودك قادر به تقليد آنها مي‌باشد يا خير؟.

به منظور تأكيد به تفاوت ميان صداها، حركات خود را به صورت اغراق‌آميز انجام دهيد.

هنگامي كه كودك اين مسئله را درك نمود. صداها را در خارج از ميدان بينايي او توليد نمائيد و ببينيد كه آيا مي‌تواند به تقليد آنها بپردازد.

-ريتمها:‌

كودكان بزرگتر ممكن است قادر به تقليد ريتمهاي ساده مثل، كندـ تند- تند-كند، باشند. در اين بخش نيز در ابتدا به كودك اجازه دهيد كه ابزار (صوتي) را مشاهده نمايد، سپس آن را پنهان كنيد و وي را تشويق كنيد كه تنها با شنيدن صداها و ريتم آنها را تقليد نمايد.

-زير و بم:

يك صداي بم را با پيانو، زيلوفون يا سنتورك فلزي[1]توليد نمائيد و كودك را ترغيب كنيد تا به تقليد آن بپردازد و همين كار را با صداي زير انجام دهيد و در مورد تفاوتهاي ميان اين دو نوع صدا صحبت كنيد. كودك را برگردانيد و يا از او بخواهيد كه چشمهايش را بپوشاند. ملاحظه كنيد كه آيا او بدون ديدن مي‌تواند صداي بعدي را تقليد نمايد.

حركات

اكثر اين بازيها براي گروهها يا كلاسهاي جمعي كودكان مناسب‌تر از حالت انفرادي است.

تند و كند:‌

در اين بازي كودكان مي‌توانند با تغيير در سيگنال صوتي همانند يك خرگوش به سرعت بدوند و يا مانند يك لاك‌پشت به آرامي شروع به خزيدن نمايند. مثل ضربات تند و كند طبل

ممتد و منقطع:

كودكان در اين بازي بايد با شنيدن صداي ممتد يك سنج مثل يك آدم قد بلند گامهاي بلندي بردارند و با شنيدن ضربات كوتاه، همانند يك خرگوش گامهاي كوتاهي بردارند.

بلند و آرام:

كودكان پس از شنيدن يك صداي بلند مثل كوبيدن يك تكه چوب بر روي طبل، پاهاي خود را محکم به زمين بکوبند و با شنيدن صداي آرام در اطراف اتاق بصورت پاورچين و روي نوک پا حركت كنند. يا اينكه با شنيدن يك صداي بلند شروع به پريدن و با شنيدن صداي آرام شروع به نشستن نمايند.

ريتمها:

در اين بازي بچه‌ها در يك دايره قرار مي‌گيرند و به هر كدام ابزار صداساز مثل دو تا در قابلمه داده مي‌شود.

نبايد همه بچه‌ها وسيله يكساني داشته باشند.

آنها بايد بکوشند تا ريتم را حفظ نمايند.

هر چه سطح مهارت كودكان بالاتر رفت ريتمهاي سخت‌تري را به آنها ارائه مي‌نمائيم.

زير و بم:

هنگام توليد يك صداي زير نظير زنگهاي كالسكه، كودكان سرپا مي‌ايستند و هنگام توليد صداي بم مثل ضربه طبل، مي‌توانند بر روي يك توپ بنشينند.

چراغهاي راهنما:

قرمز: ايست (يكبار بر روي دايره زنگي بكوبيد)

زرد: آماده شدن (با انگشتان بر روي دايره‌ زنگي ضربه بزنيد)

سبز: حركت (دايره زنگي را تكان دهيد)

در اين بازي ابتدا بر روي، بايست – حركت کن، تمرين كنيد.

بدين منظور هنگام تكان دادن دايره توسط شما، بچه‌ها بايد در حالي كه تظاهر به راندن ماشين مي‌كنند شروع به راه رفتن يا دويدن در اطراف اتاق نمايد.

هنگام كوبيدن بر روي دايره بچه‌ها بايد متوقف شوند.

پس از آن نوبت به پخش صداي مربوط به آماده شدن مي‌شود. بچه‌ها پس از شنيدن اين صدا (يعني يا لرزاندان داير

ه) در جاي خود به آرامي شروع به حركت مي‌نمايد.

بنابراين زرد به معناي درجازدن، سبز به معناي حركت در اطراف اتاق و قرمز به معناي ايست و توقف است.

شكار خرس (خرس پيدا كن):

ابتدا ما يك خرس اسباب بازي را در اتاق پنهان نمائيد و از يكي از بچه‌ها بخواهيد كه آن پيدا نمايد.

ساير بچه‌ها هنگامي كه وي به خرس نزديك مي‌شود بايد با وسائل خود صداي بلندي را توليد نمايند و هنگامي كه وي در حال دور شدن است صداهاي آرامي را توليد نمايند.

يافتن كلاه

بچه‌ها با يك ريتم‌ (ضرب) در اطراف اتاق قدم زده و كلاه را پيدا مي‌كنند.

وقتي ضرب تغيير نمود كلاه را  بر سر مي‌گذارند.

انتقال صدا:‌

در اين بازي بچه‌ها به همراه وسايل صداساز خود دايره وار مي‌نشينند.

كودك اول يك صدا توليد مي‌نمايد پس از اتمام صدا نوبت كودك بعدي است كه صدا را ايجاد نمايد.

در اين بازي برخي صداها مانند كوبيدن روي طبل كوتاه هستند و برخي مثل كوبيدن سنج طولاني‌تر هستند.

 

تطبيق صداها

وسايل لازم:‌

چيزهاي كوبيدني: سرهاي قوطي‌ـ چوب و ظرف گياه (گلدان)

وسايل تكان دادني: قوطي‌هاي حاوي قرقره‌هاي نخ يا دسته كليد

وسايل خراشيدني: شانه و خطكش يا مداد و مقواي شياردار

كار را با انتخاب دو صداي متفاوت آغاز كنيد به كودك زبان كافي بدهيد تا ايجاد صداهاي مختلف را تجربه نمايد.

سپس شما مي‌توانيد به تقليد صداهايي كه او توليد مي‌كند، بپردازيد و اين روند را به طور متقابل با وي ادامه دهيد.

وسايل صداساز فوق را در پشت پرده پنهان نموده و به صدا در‌آوريد.

پس از شنيدن صدا توسط كودك بايد ديد كه آيا كودك قادر است به تطابق و تقليد آن بپردازد؟

به منظور سخت‌تر نمودن اين تكليف سه ابزار صداساز مختلف را بكار بگيريد.

تطابق صدا با فعاليت:

در ابتدا به سه وسيله صداساز مختلف مثل زنگ و سوت و جغجغه احتياج است.

كودك شما مي‌تواند به صداهاي مختلف به شيوه‌اي خاص پاسخ دهد.

به عنوان مثال او مي‌تواند پس از شنيدن صداي زنگ شروع به چرخيدن نمايد.

با شنيدن صداي جغجغه سر خود را لمس نمايد و با صداي سوت بازوهايش را خم كند.

وقتي كودك با اين بازي آشنا شد صدا را از پشت پرده ايجاد نمائيد. بدين ترتيب او مجبور مي‌شود كه با دقت به صدا گوش نمايد.

صداهاي ضبط شده

وسائل لازم:

يك دستگاه ضبط صوت؛ اسباب بازيهاي صوتي مثل يك طبل جغجغه يا اسباب بازي موزيكال.

اسباب بازيهاي صدادار:‌

2 يا 3 اسباب بازي صدادار را كه كودك از بازي كردن با آنها لذت مي‌برد انتخاب كنيد. هر بار يكي از آنها را به صدا درآوريد. و اجازه دهيد تا كودك به صداها گوش نمايد سپس صداهاي مذكور را بر روي نوار ضبط كنيد و براي كودك پخش نمائيد. حال بايد ببينيد كه آيا كودك مي‌تواند به تطابق صدا با اسباب بازي بپردازد.

صداهاي بدني:

كودك را تشويق كنيد كه به تقليدصداهاي بدني ساده نظير موارد ذيل بپردازد:‌

دست زدن، كوبيدن سه انگشت بر روي يك دست، كوبيدن پاها، برخورد صدادار زانوها، نچ‌نچ كردن با زبان و تركاندن لپها.  هر بار يكي از صداهاي مذكور را بر روي نوار ضبط نمائيد و همراه كودك به آنها گوش دهيد.

بايد ديد كه آيا كودك قادر به تشخيص صداهاي نوار و همراهي نمودن با آن مي‌باشد؟

صداهاي خانگي:

صداهايي كه در منزل قابل شنيدن است نظير زنگ تلفن، به كوبيدن در، صداي ماشين لباس‌شويي و گريه بچه را بر روي نوار جهت شنيدن كودك ضبط نمائيد.

لوتوي صداها:

صداها را با تصاوير مطابقت ديد در مورد آنها محبت نمائيد.

مقدمه:

بسياري از فعاليتهاي اين بخش بطور خاص مرتبط با كودكاني است كه دچار اختلالات تلفظي يا افت شنوايي مي باشند که غالباً در درك و بيان گفتار دچار شكل هستند.

اين فعاليتها بايد با ترتيبي منظم، تحت نظارت و راهنمايي دقيق متخصصان مربوطه انجام گيرد.

تميز هجا:

به منظور تمرين خاص بر روي تميز هجاها مجموعه‌اي از تصاوير بايد تهيه گردد.

واژه‌ها در صورت امكان بايد براي كودك آشنا باشد

تركيبات هجايي بر اساس افزايش سختي طراحي شده‌اند و بايد بر مبناي مرحله‌اي كه كودك در آن قرار دارد انتخاب شوند.

ـ‌ كلمات تك هجايي در مقابل كلمات 4 هجايي

ـ كلمات تك هجايي در مقابل كلمات3 هجايي

ـ كلمات تك هجايي در مقابل كلمات 2 هجايي

استفاده از سه كلمه به جاي دو كلمه (كه يك گام دشوارتر از موارد قبلي است)؛ مثل يك كلمه تك هجايي، يك كلمه دو هجايي و يك كلمه سه هجايي. در اين بخش كلمات و فعاليتهاي مختلفي را جهت حفظ انگيزه و علاقه كودك مي‌توان بكار برد.

تميز واکه:‌

كودكان در اين بخش مي‌آموزند كه صداهاي انتزاعي را با تصاوير عيني مطابقت دهند و سپس شروع به تميز ميان واکه هاي كشيده مختلف نمايند.

صداي واکه هاي كشيده،   تصاوير مرتبط

ـ (آ)                             پا

ـ (و)                             كوه

ـ (ي)                            فيل

همچنين مي‌توان واکه هاي كوتاه و بلند را تمرين كرد.

ـ (اُ)                              كت

ـ (اَ)                             سگ

ـ (اِ)                             كتاب

براي كودكان كم شنوا ارائه مثال‌هاي واکه اي  در داخل كلمه يا هجا از اهميت بيشتري برخوردار است. نظير بي‌/ با …….

جفت‌هاي كمينه:

جفت‌هاي كمينه جهت رشد تميز واکه ها مفيد مي‌‌باشند زيرا واکه ها در كلمات معنادار در تقابل با هم قرار مي‌گيرند.

[1]– chimebar

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.