تمیز شنیداری ۱۳۹۷-۲-۲۶ ۰۸:۱۷:۲۱ +۰۴:۳۰

تمیز شنیداری

تمیز شنیداری یکی از مهارتهای پیش کلامی است.

نکات کلی

بازی های تمیز شنیداری با افزایش آگاهی کودک از تفاوتهای ظریف بیان صداها، مهارتهای شنیداری را در او تقویت می‌کند.

کودکان از طریق بازیهای مذکور تفاوت یک صدا از صدای دیگر را در می‌یابند.

بازیهای مربوط به این بخش در واقع بدنبال رشد مهارتهای تمیز شنیداری از طریق گوش دادن به مجموعه‌ای از صداهای مختلف می‌باشد.

چرا بهبود تمیز شنیداری امری مهم محسوب می‌شود؟

کودکان در حین گوش دادن به تفاوتهای ظریف میان صداها می‌توانند فرق میان زیر و بمی (زیر یا بم)، بلندی (آرام/ بلند)، کشش صدا (منقطع ـ ممتد) و ریتم (تند ـ‌کند) را دریابند.

یادگیری و تشخیص تفاوتهای مذکور جهت درک گفتار مفید است و نیز کودک را به برقراری ارتباط از طریق موسیقی و حرکت تشویق می‌کند.

چگونه تمیز شنیداری را می‌توان بهبود بخشید؟

جلب توجه کودک به صداهای محیطی وصحبت کردن در مورد آنها بهمراه بازیهای خاصی که در این زمینه وجود دارد می‌تواند، به کودک در توجه به تفاوتهای صوتی مثل بلند/ آرام و زیر/ بم یاری رساند.

تقلید صداها

تقلید ریتمهای موسیقیایی:

تند و کند:

ضربات تند و کند را بر روی یک طبل یا یک قوطی بزنید و کودک را تشویق کنید که از آن تقلید نماید. به اواجازه دهید که در ابتدا کار شما را مشاهده نماید سپس خود به انجام آن کار بپردازد. وقتی کودک تفاوت تند و کند را درک نمود این بار صدا را از پشت یک پرده یا صندلی ایجاد نمایند. در این حالت او به جای نگاه کردن، به تفاوت مذکور گوش می‌دهد.

-ممتد و منقطع:‌

صداهای ممتد و منقطع را با استفاده از دهان، صوت یا بوق پلاستیکی ایجاد نمائید. بوقهای جشن برای مشاهده طول صدا مفید هستند به همین حالت صدای یک سوت ممکن است همانگونه که شنیده می‌شود، احساس گردد لذا این نیز مفید است. کودک را تشویق کنید که به تفاوت در منقطع و ممتد بودن صدا توجه نماید و به تقلید آنها بپردازد.

-بلند و آرام:

با کوبیدن دوسنج یا سرقابلمه به یکدیگر صداهای بلندی را ایجاد نماید. سپس کودک را تشویق کنید که همانند شما عمل نماید.

پس صداهای بسیار آرای را ایجاد نمائید و ببینید که آیا کودک قادر به تقلید آنها می‌باشد یا خیر؟.

به منظور تأکید به تفاوت میان صداها، حرکات خود را به صورت اغراق‌آمیز انجام دهید.

هنگامی که کودک این مسئله را درک نمود. صداها را در خارج از میدان بینایی او تولید نمائید و ببینید که آیا می‌تواند به تقلید آنها بپردازد.

-ریتمها:‌

کودکان بزرگتر ممکن است قادر به تقلید ریتمهای ساده مثل، کندـ تند- تند-کند، باشند. در این بخش نیز در ابتدا به کودک اجازه دهید که ابزار (صوتی) را مشاهده نماید، سپس آن را پنهان کنید و وی را تشویق کنید که تنها با شنیدن صداها و ریتم آنها را تقلید نماید.

-زیر و بم:

یک صدای بم را با پیانو، زیلوفون یا سنتورک فلزی[۱]تولید نمائید و کودک را ترغیب کنید تا به تقلید آن بپردازد و همین کار را با صدای زیر انجام دهید و در مورد تفاوتهای میان این دو نوع صدا صحبت کنید. کودک را برگردانید و یا از او بخواهید که چشمهایش را بپوشاند. ملاحظه کنید که آیا او بدون دیدن می‌تواند صدای بعدی را تقلید نماید.

حرکات

اکثر این بازیها برای گروهها یا کلاسهای جمعی کودکان مناسب‌تر از حالت انفرادی است.

تند و کند:‌

در این بازی کودکان می‌توانند با تغییر در سیگنال صوتی همانند یک خرگوش به سرعت بدوند و یا مانند یک لاک‌پشت به آرامی شروع به خزیدن نمایند. مثل ضربات تند و کند طبل

ممتد و منقطع:

کودکان در این بازی باید با شنیدن صدای ممتد یک سنج مثل یک آدم قد بلند گامهای بلندی بردارند و با شنیدن ضربات کوتاه، همانند یک خرگوش گامهای کوتاهی بردارند.

بلند و آرام:

کودکان پس از شنیدن یک صدای بلند مثل کوبیدن یک تکه چوب بر روی طبل، پاهای خود را محکم به زمین بکوبند و با شنیدن صدای آرام در اطراف اتاق بصورت پاورچین و روی نوک پا حرکت کنند. یا اینکه با شنیدن یک صدای بلند شروع به پریدن و با شنیدن صدای آرام شروع به نشستن نمایند.

ریتمها:

در این بازی بچه‌ها در یک دایره قرار می‌گیرند و به هر کدام ابزار صداساز مثل دو تا در قابلمه داده می‌شود.

نباید همه بچه‌ها وسیله یکسانی داشته باشند.

آنها باید بکوشند تا ریتم را حفظ نمایند.

هر چه سطح مهارت کودکان بالاتر رفت ریتمهای سخت‌تری را به آنها ارائه می‌نمائیم.

زیر و بم:

هنگام تولید یک صدای زیر نظیر زنگهای کالسکه، کودکان سرپا می‌ایستند و هنگام تولید صدای بم مثل ضربه طبل، می‌توانند بر روی یک توپ بنشینند.

چراغهای راهنما:

قرمز: ایست (یکبار بر روی دایره زنگی بکوبید)

زرد: آماده شدن (با انگشتان بر روی دایره‌ زنگی ضربه بزنید)

سبز: حرکت (دایره زنگی را تکان دهید)

در این بازی ابتدا بر روی، بایست – حرکت کن، تمرین کنید.

بدین منظور هنگام تکان دادن دایره توسط شما، بچه‌ها باید در حالی که تظاهر به راندن ماشین می‌کنند شروع به راه رفتن یا دویدن در اطراف اتاق نماید.

هنگام کوبیدن بر روی دایره بچه‌ها باید متوقف شوند.

پس از آن نوبت به پخش صدای مربوط به آماده شدن می‌شود. بچه‌ها پس از شنیدن این صدا (یعنی یا لرزاندان دایر

ه) در جای خود به آرامی شروع به حرکت می‌نماید.

بنابراین زرد به معنای درجازدن، سبز به معنای حرکت در اطراف اتاق و قرمز به معنای ایست و توقف است.

شکار خرس (خرس پیدا کن):

ابتدا ما یک خرس اسباب بازی را در اتاق پنهان نمائید و از یکی از بچه‌ها بخواهید که آن پیدا نماید.

سایر بچه‌ها هنگامی که وی به خرس نزدیک می‌شود باید با وسائل خود صدای بلندی را تولید نمایند و هنگامی که وی در حال دور شدن است صداهای آرامی را تولید نمایند.

یافتن کلاه

بچه‌ها با یک ریتم‌ (ضرب) در اطراف اتاق قدم زده و کلاه را پیدا می‌کنند.

وقتی ضرب تغییر نمود کلاه را  بر سر می‌گذارند.

انتقال صدا:‌

در این بازی بچه‌ها به همراه وسایل صداساز خود دایره وار می‌نشینند.

کودک اول یک صدا تولید می‌نماید پس از اتمام صدا نوبت کودک بعدی است که صدا را ایجاد نماید.

در این بازی برخی صداها مانند کوبیدن روی طبل کوتاه هستند و برخی مثل کوبیدن سنج طولانی‌تر هستند.

 

تطبیق صداها

وسایل لازم:‌

چیزهای کوبیدنی: سرهای قوطی‌ـ چوب و ظرف گیاه (گلدان)

وسایل تکان دادنی: قوطی‌های حاوی قرقره‌های نخ یا دسته کلید

وسایل خراشیدنی: شانه و خطکش یا مداد و مقوای شیاردار

کار را با انتخاب دو صدای متفاوت آغاز کنید به کودک زبان کافی بدهید تا ایجاد صداهای مختلف را تجربه نماید.

سپس شما می‌توانید به تقلید صداهایی که او تولید می‌کند، بپردازید و این روند را به طور متقابل با وی ادامه دهید.

وسایل صداساز فوق را در پشت پرده پنهان نموده و به صدا در‌آورید.

پس از شنیدن صدا توسط کودک باید دید که آیا کودک قادر است به تطابق و تقلید آن بپردازد؟

به منظور سخت‌تر نمودن این تکلیف سه ابزار صداساز مختلف را بکار بگیرید.

تطابق صدا با فعالیت:

در ابتدا به سه وسیله صداساز مختلف مثل زنگ و سوت و جغجغه احتیاج است.

کودک شما می‌تواند به صداهای مختلف به شیوه‌ای خاص پاسخ دهد.

به عنوان مثال او می‌تواند پس از شنیدن صدای زنگ شروع به چرخیدن نماید.

با شنیدن صدای جغجغه سر خود را لمس نماید و با صدای سوت بازوهایش را خم کند.

وقتی کودک با این بازی آشنا شد صدا را از پشت پرده ایجاد نمائید. بدین ترتیب او مجبور می‌شود که با دقت به صدا گوش نماید.

صداهای ضبط شده

وسائل لازم:

یک دستگاه ضبط صوت؛ اسباب بازیهای صوتی مثل یک طبل جغجغه یا اسباب بازی موزیکال.

اسباب بازیهای صدادار:‌

۲ یا ۳ اسباب بازی صدادار را که کودک از بازی کردن با آنها لذت می‌برد انتخاب کنید. هر بار یکی از آنها را به صدا درآورید. و اجازه دهید تا کودک به صداها گوش نماید سپس صداهای مذکور را بر روی نوار ضبط کنید و برای کودک پخش نمائید. حال باید ببینید که آیا کودک می‌تواند به تطابق صدا با اسباب بازی بپردازد.

صداهای بدنی:

کودک را تشویق کنید که به تقلیدصداهای بدنی ساده نظیر موارد ذیل بپردازد:‌

دست زدن، کوبیدن سه انگشت بر روی یک دست، کوبیدن پاها، برخورد صدادار زانوها، نچ‌نچ کردن با زبان و ترکاندن لپها.  هر بار یکی از صداهای مذکور را بر روی نوار ضبط نمائید و همراه کودک به آنها گوش دهید.

باید دید که آیا کودک قادر به تشخیص صداهای نوار و همراهی نمودن با آن می‌باشد؟

صداهای خانگی:

صداهایی که در منزل قابل شنیدن است نظیر زنگ تلفن، به کوبیدن در، صدای ماشین لباس‌شویی و گریه بچه را بر روی نوار جهت شنیدن کودک ضبط نمائید.

لوتوی صداها:

صداها را با تصاویر مطابقت دید در مورد آنها محبت نمائید.

مقدمه:

بسیاری از فعالیتهای این بخش بطور خاص مرتبط با کودکانی است که دچار اختلالات تلفظی یا افت شنوایی می باشند که غالباً در درک و بیان گفتار دچار شکل هستند.

این فعالیتها باید با ترتیبی منظم، تحت نظارت و راهنمایی دقیق متخصصان مربوطه انجام گیرد.

تمیز هجا:

به منظور تمرین خاص بر روی تمیز هجاها مجموعه‌ای از تصاویر باید تهیه گردد.

واژه‌ها در صورت امکان باید برای کودک آشنا باشد

ترکیبات هجایی بر اساس افزایش سختی طراحی شده‌اند و باید بر مبنای مرحله‌ای که کودک در آن قرار دارد انتخاب شوند.

ـ‌ کلمات تک هجایی در مقابل کلمات ۴ هجایی

ـ کلمات تک هجایی در مقابل کلمات۳ هجایی

ـ کلمات تک هجایی در مقابل کلمات ۲ هجایی

استفاده از سه کلمه به جای دو کلمه (که یک گام دشوارتر از موارد قبلی است)؛ مثل یک کلمه تک هجایی، یک کلمه دو هجایی و یک کلمه سه هجایی. در این بخش کلمات و فعالیتهای مختلفی را جهت حفظ انگیزه و علاقه کودک می‌توان بکار برد.

تمیز واکه:‌

کودکان در این بخش می‌آموزند که صداهای انتزاعی را با تصاویر عینی مطابقت دهند و سپس شروع به تمیز میان واکه های کشیده مختلف نمایند.

صدای واکه های کشیده،   تصاویر مرتبط

ـ (آ)                             پا

ـ (و)                             کوه

ـ (ی)                            فیل

همچنین می‌توان واکه های کوتاه و بلند را تمرین کرد.

ـ (اُ)                              کت

ـ (اَ)                             سگ

ـ (اِ)                             کتاب

برای کودکان کم شنوا ارائه مثال‌های واکه ای  در داخل کلمه یا هجا از اهمیت بیشتری برخوردار است. نظیر بی‌/ با …….

جفت‌های کمینه:

جفت‌های کمینه جهت رشد تمیز واکه ها مفید می‌‌باشند زیرا واکه ها در کلمات معنادار در تقابل با هم قرار می‌گیرند.

[۱]- chimebar

تميز شنيداري
4٫9
درحال ارسال
امتیاز کاربر 2 (1 رای)
امتیاز نظرات 0 (0 امتیاز دهی)