اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی چیست؟

اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی

نکته هایی پیرامون تشخیص

سن شروع اختلال:

فقط برخی نشانه ها باید قبل از۷سالگی ظاهر شوند .

این نشانه ها باید برای ایجاد نارسایی به اندازه کافی شدید باشند.

به عنوان مثال روانشناسان ممکن  است ثابت کنند که برخی نشانه های بیش فعالی-تکانشگری در کودکان وجود دارد،اما این نشانه ها هیچ صدمه ای به کارکردهای اجتماعی،تحصیلی یا خانوادگی وارد نمی کند.

سن شروع نمیتواند معیار قطعی و مناسبی باشد.

فراوانی و شدت نشانه ها:

نشانه ها باید غالبأ اتفاق افتاده و با سطح تحول ناسازگار و ناهماهنگ باشند.

روانشناسان باید شدت نشانه را با مراجعه به شکل طبیعی که برای هر سن داده شده است،تعیین کنند.

شدت و فراگیری اختلال:

اختلال باید در دویا بیشتر از دو محیط شامل محیط اجتماعی،تحصیلی یا شغلی ظاهر شود.

همچنین درجه اختلال از نظر بالینی باید وشدت نشانه قابل ملاحظه باشد،

این تغییرات باید با سطح تحول سن و جنس کودک نامتناسب باشد.

تداوم:

این نشانه ها باید به مدت حداقل ۶ ماه بدون وقفه تداوم داشته باشد.

ویژگی های افراد با این اختلال

*دوره نوزادی:

پی درپی گریه می کنند و به سختی آرام می شوند.

اختلال های خواب دارند مثل خواب آلودگی شدید و بدون واکنش،یا خواب ناکافی که منجر به بی قراری و بیش فعالی می شود.

مشکلات تغذیه به خاطر اشتهای نامنظم،مشکل با مزه ها،مکیدن بد و ضعیف و گریه زیادبه میزانی که در فرو بردن غذا مشکل دارند.

*دوره نوجوانی:

مشکلات انظباتی و تعارضهای خانوادگی

خشم و نوسانهای سریع خلق

مشکل بامسئولان

عزت نفس پایین

نومیدی

بی علاقگی

فقدان انگیزه پیشرفت یا کوشش

*دوره بزرگسالی:

اعمال ضد اجتماعی وبازداشت توسط پلیس

تکانشگری بیشتر وپایداری توجه بیشتر

حافظه کلامی و غیر کلامی ضعیفتر

الکلیسم یا دیگر اختلال های سوء استفاده از مواد

ضعف در برنامه ریزی برای آینده

تشخیص و درک نادرست زمان

درمان اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی

درمان رایج اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی شامل استفاده از دارو و درمانهای روانی-اجتماعی است.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
مننگومیوسل یا اسپینابیفدا

نوروفیدبک نیز می تواند به این افراد تا حدودی کمک کند

درمان باید به نوع و شدت نشانه ها،نگرش خانواده به درمان و سطح تحولی درمان بستگی دارد.

داروها خود به دو دسته محرک و غیر محرک تقسیم می شوند.

داروهای محرک در اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی:

اصطلاح« محرک»نوعی برچسب قدیمی است که کنش کامل داروهای روان محرک در مغز را بطور دقیق توصیف نمی کند.

داروهای روان محرک به سرعت جذب مغز شده،خون به بالاترین سطح رسیده و بر رفتاری که در طی یک تا سه ساعت روی می دهد،تأثیر می گذارد.

دارو های محرک باعث افزایش فعالیت سلولهای عصبی در قسمتهای مختلف مغز می شود.آنها همچنین باعث افزایش بازداری مخصوصأدر نئو کورتکس و قسمتهای پیشانی مغز می شود.

نتایج فعالیت یا تحریک کردن این داروها باعث ایجاد نوعی حالت آگاهی می شود که باعث جلب توجه می شود.

نتایج عملکرد بازداری،ممانعت از ورود محرک ها و پاسخهای ناخواسته است.

این وضعیت به بیمار اجازه می دهد از بین بسیاری از محرک های احتمالی به محرک های مناسب و مورد نظر توجه انتخابی داشته باشد.

این دارو ها در ابتدا با افزایش دسترسی به دو انتقال دهنده عصبی یا ترکیب شیمیایی که اجازه می دهند اطلاعات از یکسلول مغز به سلول دیگر منتقل شود،عمل می کند.

این انتقال دهنده عصبی دوپامین و نور اپی نفرین هستند که توجه،پاسخ به نشانه های مفید،هوشیاری،سطح فعالیت و رفتار اکتشافی تحت تأثیر قرار می دهند.

متخصصان معتقدند دوپامین برای توجه به نشانه های جالب محیطی یا نشانه های مربوط به مسایل حیاطی مهم است.

به عنوان مثال دوپامین احتمالأعمل توانایی نوزاد برای بازشناسی صورت یا صدای مادرش را تسهیل می کند.

نارسایی در عملکرد دوپامین منجر به عدم فعالیت مناسب(بی توجهی)و پاسخ تصادفی به محرکهای نامربوط (بیش فعالی)می شود.

نور اپی نفرین پاسخ به نشانه های با ارزش شامل علایم تهدید،تنبیه و نشانه های بی ارزش را تحت تأثیر قرار می دهد.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
مغز زنان و مغز مردان متفاوت است؟ تفاوتهای آنها کدام است؟

کمبود نور اپی نفرین احتمالأ منجر به واکنشهای تکانشی،بی باکانه یا بی اعتنا و نیز شکست در یادگیری چگونگی کنترل تکانه ها می شود.

از سوی دیگر پاسخ دهی بیش از حد این سامانه ممکن است به بازداری رفتاری گسترده و اضطراب منجر شود.

رایج ترین این داروها عبارتند از:متیل فندیت/دگزتراآمفتاین/آدرال/پمولین.

داروهای غیرمحرک در اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی

داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای مثل ایمی پیرامین،دسیپرامین و نورتریپتیلین به عنوان داروهای اثر بخش با سطح ایمنی مناسب برای درمان لختلال نارسایی توجه/بیش فعالی پذیرفته شده است.

این داروها شروع عمل کندتری نسبت به داروهای محرک دارند و برای تأثیر قابل ملاحظه به سطح خون مناسب نیاز دارد،

پزشکان باید تحمل بیشتری برای شناسایی اثرات مفید این داروها، قبل از تغییر درمان داشته باشند.

و بوپرپین :

داروهای ضد افسردگیSSRI

کلونیدین و گانفاسین :

برای افراد دارای این اختلال که تیک یا پرخاشگری دارند، عصبی و هیجانی هستند و یا سخت به خواب می روند.

درمان این اختلال باید به دو هدف برسد:

۱)کاهش نشانه های اصلی اختلال

۲)بهبود عملکرد قلمروهای آسیب دیده

روش رفتاری در اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی

اصول رفتاری زیر فراوانی رفتار ویژه ای را بوسیله تغییر پیامدهای شان افزایش یا کاهش می دهند:

تقویت مثبت:

به عنوان مثال، اگر کودکی که به آرامی روی صندلی خود نشسته است از والدین پاداش دریافت کند این کار باعث می شود  که کودک غالبأ به آرامی روی صندلی خود بنشیند.

توجه کردن به رفتار نامطلوب غالبأ نوعی تقویت غیر عمدی در کلاس و خانه است.

تقویت منفی:

به عنوان مثال، والدین به کودک خود می گویند که برادر خود را نزند،کودک اطاعت نمی کند که در نتیجه آن والدین از دستوری که منجر به افزایش کتک زدن کودک شده است صرف نظر می کنند.

عدم اطاعت(نافرمانی) غالبأ به صورت غیر عمدی تقویت منفی می شود.

تنبیه:

به عنوان مثال، امتیاز تلفن کردن از نوجوانی که دیر به خانه می آید، گرفته می شود.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
توانبخشی شناختی چیست؟ چه کارها و اقداماتی را می شود انجام داد؟

اگر فراوانی و یا درجه دیر رسیدن کاهش یابد، از دادن امتیاز تلفن کردن یک تنبیه مؤثری بوده است، یا مثلأ ترکیب جایزه برای حضور به موقع(تقویت اجتماعی مثبت)همراه با از دست دادن امتیاز برای دیر آمدن(هزینه رفتار)

محروم کردن:

محروم کردن یعنی انتقال کودک برای مدتی از محیطی که در آن تقویت دریافت می کرده به محیط دیگری که تقویت درآن وجود ندارد یا کم است،

مثل مجبور کردن کودک به نشستن بر روی صندلی آشپزخانه یا فرستادن کودک به خانه شان.

خاموشی:

خاموشی فرآیند نادیده پنداشتن رفتار(تقویت نکردن)تا توقف کامل آن رفتار است.

به عنوان مثال، زمانی که والدین حالت خشم(کج خلقی)کودک را نادیده می گیرند،

سرانجام حالت کج خلقی متوقف می شود و احتمال بروز این حالت ها در آینده کاهش می یابد.

روش شناختی

نظریه های شناختی برروی اصول تقویتی برای تغییر تفکر یا شناخت های مرتبط به رفتارهای اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی تأکید می کنند.

این نظریه ها بر روی روش گفتار درونی شده برای تنظیم رفتار تأکید می کنند.

تفکر غیر منطقی یا منحرف می توانند منجر به بد رفتاری شود.

مانند کودکی که قبل از اینکه فکر کند بازی را به هم می ریزد.تغییر تفکر کودک یا خود صحبتی درباره چیزی واقع بین تر مثل(من می دانم که بی صبری کردم،من نیاز دارم که صبر کنم)به کنترل رفتارش کمک خواهد کرد.

درمان شناختی،افزایش توانایی مراجع در حل مشکلات و تنظیم رفتار خودش است.

مداخله های شناختی در درمان این اختلال غالبأ توأم با راهبردهای رفتاری بکار می روند.

علائم کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی

فرد مبتلا به کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی ممکن است برخی از علائم زیر را نشان دهد:

بی احتیاطی

در تمرکز مشکل دارد

روی یک موضوع نمی‌توانند تمرکز داشته باشند

مشکلی برای ماندن در کارها وجود دارد

به نظر می رسد که گوش نمی کند

در بعضی از وظایف بهتر از سایرین عمل می کند

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
گفتاردرمانی سمنان کجاست؟ و شامل چه مراکزی است؟

در برنامه ریزی ، سازماندهی و اتمام کارها به موقع مشکل دارد

در یادگیری چیزهای جدید مشکل دارد

کمک گفتاردرمانی به کودکان کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی:

درمان مشکلات یادگیری

درمان و بهبود مهارتهای اجتماعی

درمان و بهبود مهارتهای زبانی

درمان و بهبود مهارتهای گفتاری

آموزش و درمان مهارتهای نوبت گیری و انتظار

بهبود مهارتهای لازم برای کلاس درس

کودکان کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی دارای تأخیر_گفتار هستند؟

تأخیر_در _گفتار ، تأخیر_مهارتهای_حرکتی_درشت تأخیر _در_حرکات _حرکتی_ظریف.

 علاوه بر این ، بسیاری از  مبتلایان  کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی مشکلات _حسی را نشان می دهند یا اختلال _پردازش _حسی همراه دارند.

به نظر می رسد بسیاری از کودکان مبتلا به کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی ، شب به سختی آرام می شوند ، به خصوص وقتی والدین در تلاش هستند تا آنها را به رختخواب ببرند.

از چه غذاهایی باید با کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی جلوگیری شود؟

برخی از غذاهای رایج که می تواند باعث بروز واکنش های کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی شود شامل شیر ، شکلات ، سویا ، گندم ، تخم مرغ ، لوبیا ، ذرت ، گوجه فرنگی ، انگور و پرتقال است.

اگر گمان می کنید حساسیت غذایی ممکن است در علائم اختلال کمبود توجه قلبی کودک شما نقش داشته باشد ، در مورد آزمایش رژیم غذایی حذف با دکتر یا متخصص تغذیه خود صحبت کنید.

غذاهای زیر باعث کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی میشود

شیر، شکلات، سویا ، گندم ، تخم مرغ ، لوبیا ، ذرت ، گوجه فرنگی ، انگور و پرتقال

اگر فکر می کنید که کودک شما حساسیت غذایی دارد حتما با متخصص تغذیه صحبت کنید.

بیشترین مشکلات زبانی در کودکان مبتلا به کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی 

 به دلیل رفتارهای تکانشی و مهارتهای سازمانی ضعف در زبان مشکلات زیر مشاهده می شود مشکلات در گفتمان کلاس.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
یکپارچگی حسی سیستم پروپریوسپتیو

مهارت نوشتاری ضعیف.

ضعف در روایتها و گفتگوها

مشکلات کلمه یابی

افراد مبتللا به کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی (اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی) چگونه فکر می کند؟

مبتلایان به کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی در زمان حال زندگی می کنند و از گذشته سخت یاد می گیرند و یا تصوری از آینده ندارند تا عواقب عملکرد خود را ببینند.

“عمل کردن بدون فکر کردن” تعریف تکانشی بودن است و یکی از دلایلی است که افراد مبتلا به اختلال کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی (کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی) در یادگیری از طریق تجربه مشکل دارند

آیا عدم تماس چشمی نشانه کمبود توجه و تمرکز و بیشفعالی است؟

 تماس چشمی: اجتناب از تماس چشمی ممکن است یک رفتار شخصیتی کودک مبتلا به اختلال کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی و یا اختلال طیف اوتیسم باشد.

آنها ممکن است به نظر برسند که شما را نادیده می گیرند ، اما برخی از کودکان در برقراری تماس چشمی مشکل دارند.

آیا نوروفیدبک برای کودکان مبتلا به کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی مفید است؟

درمغز افراد مبتلا به کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی مقدار زیادی موج_دلتا با فرکانس پایین یا امواج مغزی تتا و کمبود امواج مغزی با فرکانس بالا بتا ایجاد می شود.

نوروفیدبک در  بیش از 20 تا 40 جلسه تمرین برای معکوس کردن این نسبت کار می کند.

هدف نهایی هم افزایش فعالیت مفید مغز  ، درگیر و کاهش کلی علایم کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی است

چگونه می توانم با کودک دارای بیش_فعال دارای کمبود توجه و تمرکز بهتر ارتباط برقرار کنم؟

 هر زمان ممکن ، چهره به چهره برقرار کنید. این کودکان با نشانه های غیر کلامی مانند تماس_چشمی ، صدای صدا و حرکات بسیار بیشتر از کلمات ارتباط برقرار می کنند.

  فعالانه گوش کنید و قطع نکنید.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
کار درمانی به چه کسانی کمک می کند؟

 سوال بپرس.

 درخواست ها را تکرار کنید.

احساسات خود را مدیریت کنید.

چرا بچه های مبتلا به کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی زیاد صحبت می کنند؟

کودکانی که دارای بیش فعالی و کمبود توجه و تمرکز هستند بیش از حد صحبت می کنند این کودکان  اغلب در مهار و کنترل پاسخ های خود مشکل دارند.

انها ممکن است هر آنچه را که ابتدا به ذهن می آید را بدون فکر بیان کنند.

 کودکان و نوجوانان (و بزرگسالان) مبتلا ممکن است بیش از حد صحبت کنند.

آیا کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی باعث مشکلات اجتماعی می شود؟

 افراد مبتلا به بیش فعالی و کمبود توجه و تمرکز اغلب به دلیل عدم توجه ، تحریک پذیری و بیش فعالی ، مشکلات اجتماعی ، طرد اجتماعی و مشکلات روابط بین فردی را تجربه می کنند.

 چنین پیامدهای منفی بین فردی باعث درد و رنج عاطفی می شود.

علایم کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی در چه سنی به اوج می رسد؟

علائم بیش فعالی به طور معمول در 7 تا 8 سالگی شدیدتر است ، پس از آن به تدریج کاهش می یابد.

شدت اوج رفتار تکانشی معمولاً در سن 7 یا 8 سالگی است. سن خاصی از شدت اوج برای رفتارهای بی توجهی وجود ندارد.

آیا  کمبود توجه و تمرکز و بیش فعالی (اختلال نارسایی توجه/بیش فعالی)ب ا اوتیسم اشتباه گرفته میشود؟

 در مراحل اولیه ، ممکن است بیش فعالی و کمبود توجه و با اتیسم اشتباه گرفته شود.

هر دو گروه از این  کودکان  در برقراری ارتباط و تمرکز دچار مشکل هستند اما اگر توسط فرد با تجربه ای ارزیابی شوند کاملاً بصورت مشخص متفاوت از هم هستند

توسط مرکز جامع گفتاردرمانی و کاردرمانی تبریز یاشام

کارشناسی گفتاردرمانی از دانشگاه علوم پزشکی ایران کارشناسی ارشد گفتاردرمانی از دانشگاه علوم بهزیستی تهران دکترای تخصصی گفتاردرمانیاز دانشگاه علوم پزشکی تهران