تربیت شنیداری چیست؟ و چه مراحلی دارد و چه ویژگیهایی دارد؟

برنامه تربیت شنوایی ،بر سه جنبه بسیارمهم و جداگانه از رشد و توسعه مهارت های شنوایی و حافظه شنیداری تمرکز دارد:

آگاهی از صدا

تمایز آوایی

درک شنوایی

هرکدام از بخش های بالا شامل فهرستی از خرده مهارت های شنوایی متوالی است.

سرعت گفتار،فاصله و استفاده از محرکات رقابتی یا صدای زمینه از عواملی است که درحین اجرای برنامه قابل تغییر است

این برنامه را می توان برای انواع افت شنوایی ملایم،متوسط، شدید و عمیق مورد استفاده قرار داد.

افزون بر این، نتایج کاربرد این برنامه برای کودکان یرخوردار از دستگاه کاشت حلزون بسیار موفقیت آمیز بوده است.

مرحله شروع برنامه تربیت شنیداری

کودکی که بتواند همه مواد آزمونی را باموفقیت بگذراند، باید در موادآزمونی نهایی مورد ارزیابی قرار گیرد.

در این صورت برای تعیین مرحله شروع برنامه تربیت شنوایی،آزمون سطح بندی نیوشا در حضور محرکات رقابتی نیز انجام می گیرد.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
تواناییهای کودکان در ۳۰ ماهگی

کودک باید در مواد آزمونی بخش درک شنوایی در حضور محرکات رقابتی مورد ارزیابی قرار گردد.

آشنایی با محرکات رقابتی

بخش عمده ارتباط شنوایی روزانه ما در محیطی ساکت نظیر آنچه در کلینیک های شنوایی شناسی دیده می شود،صورت نمیگیرد.

درمقابل، ارتباط شنوایی بیشتر در محیط های عادی مانند کلاس درس،رستوران ها،مهمانی ها و…اتفاق می افتد.

در این قبیل موقعیت ها،کودکان مبتلا به آسیب شنوایی در تشخیص پیام اصلی از صدای زمینه یا محرکات رقابتی دیگر،دچار مشکل می شوند.

انجام برنامه شنوایی در حضور محرکات رقابتی به کودک کمک میکند تا این مهارت ها را توسعه دهد.

اگر کودک نتواند اولین خرده مهارت درک شنوایی را در حضور محرکات رقابتی با سطح شدت ۷۰ دسی بل را با موفقیت طی کند،شدت محرکات رقابتی باید آنقدر کاهش یابد تا او بتواند این مرحله را به درستی انجام دهد

آگاهی از صدا در تربیت شنیداری

اولین مرحله شروع برنامه تربیت شنوایی، آموزش کودک در واکنش نسبت به وجود صدا می باشد.

افزون بر این ،این مرحله اغلب مشکل ترین مرحله نیز می باشد.

در این مرحله کودک کم شنوا باید یاد بگیرد تا به صداهای مختلف به طور تثبیت شده واکنش نشان دهد.

این صداها باید شامل اصواتی نظیر هجاهای گفتاری،گفتار معنادار ،نام کودک،صداهای محیطی معنادار،صدای وسایل صدا ساز،سرود های آهنگین و غیره.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
افزایش دقت بینایی

باید به کودک فرصت داده شود تا انواع مختلفی از صداها را بشنود و به آنها به خوبی واکنش نشان دهد.

قبل از آنکه کودک بتواند به صدای جدیدی واکنش نشان دهد،باید با آن اشنا شود.

  • بخش آگاهی از صدا شامل دو قسمت می باشد.
  • قسمت اول ،مربوط به مراقبت و استفاده کودک از دستگاه تقویت کننده است.

قسمت دوم،مجموعه آموزش را شامل می شود که به کودک در دریافت صدا از طریق دستگاه تقویت کننده کمک می کند .

تمرینات بخش اول تربیت شنیداری

  • ۱)کودک به وجود صداهای محیطی بسامد پایین و بلند واکنش نشان می دهد.
  • ۲)کودک به وجود هجاهای گفتاری بلند واکنش نشان بدهد.
  • ۳)کودک به انواع صداهای محیطی مختلف واکنش نشان بدهد.
  • ۴)کودک زمان توقف صداهای محیطی مداوم را نشان بدهد.

۵)کودک زمان توقف یک هجای گفتاری ممتد را نشان بدهد.

تمایز آوایی در تربیت شنیداری

دراین بخش از برنامه،کودک مهارت گوش دادن به الگوهای دیرش،شدت و زیروبمی صوت ونیز ویژگی هایی مانند سرعت گفتار،خیشومی بودن و صدای واکه ها وهمخوان ها در ابتدا و انتهای هجا و واژه ها را یاد میگیرند.

تمرینات ابتدا بدون حضور محرکات رقابتی انجام میگیرد.

پس از آن که کودک تا حد ظرفیت شنوایی اش تمرینات تمایز و شناسایی آواها و همخوان ها را انجام داد.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
تواناییهای کودکان سه و نیم ساله با چه مشخصه هایی قابل تشخیص است؟

تمرینات در حضور محرکات رقابتی شروع می شود.

دستورالعمل ویژه انجام تمرینات در حضور محرکات رقابتی درقسمت جداگانه ای آورده شده است.

در این تمرینات،کودک فرصت پیدا میکند تا به صدای خودش گوش بدهد.این امر از اهمیت زیادی برخوردار است.

در بسیاری از موارد،درمانگران تمریناتی را ارائه میدهند که در آنها کودک باید به صدای دیگران گوش دهد.

هدف از بخش حاضر این است که کودک با ویژگی های صدای گفتاری خویش نیز آشنا شود.

ویژگی های دیرش آوایی در تربیت شنیداری

این قسمت،مجموعه تمریناتی را شامل می شود که هدف آنها ،آشنا کردن کودک با الگوهای صوتی موجود در گفتار است.

کودکانی که قادر به شنیدن و تولید الگو های مختلف صوتی هستند ،از گفتار هنجارتر و روان تری برخوردارند.

  • )کودک یک صوت منقطع و کوتاه را از یک صوت ممتد و کشیده تمیز می دهد.
  • ۲)کودک یک صوت ممتد را از هجای تکراری تمیز می دهد.

۳)کودک تعداد صداهایی را که می شنود،می شمارد.

ویژگی های شدت آوایی در تربیت شنیداری

در این قسمت کودک به انواع هجاها و واژه های آشنا در سطوح شدتی مختلف گوش می دهد.

در این تمرینات کودک از سطح شدت گفتار دیگران و مهم تر از آن،سطح شدت گفتار خویش آگاه می شود.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
متخصصان مرکز گفتاردرمانی و کاردرمانی تبریز یاشام در یک نگاه

اگر کودک خیلی ارام یا خیلی بلند صحبت می کند،این تمرینات فرصت خوبی را برای درمانگر فراهم می کند تا با کودک دراین مورد بحث نماید و او را با سطوح شدتی مختلف گفتار آشنا کند.

۱)کودک گفتار نجوا را از گفتار بلند تمیز می دهد.

۲)کودک گفتار نجوا را از گفتار معمولی تمیز می دهد.

۳)کودک صدای نجوا را از سکوت تمیز می دهد.

۴)کودک گفتار معمولی را از گفتار بلند تمیز می دهد.

ویژگی های زیر و بمی آوایی در تمیز شنیداری

  • کودک اصوات مداومی را که با دو شیوه متفاوت ارائه می گردد،از یکدیگر تمیز می دهد.
  • اصوات یک بار به شکل یکنواخت و بار دیگر همراه با تغییرات دائم زیر و بمی ارائه می گردد.
  • کودک یک سرود آشنا را که با دو شیوه متفاوت ارائه شده باشد از یکدیگر تمیز میدهد.
  • سرود مورد نظر یک بار به صورت یکنواخت و بار دیگر به صورت موزون ارائه می گردد.

۳)کودک یک صوت ممتد افتان را از یک صوت ممتد خیزان تمیز می دهد.

درک شنوایی

  • برخی از کودکان در تمرینات نخستین بخش تمایز آوایی پیشرفت چشمگیری دارند،درحالی که برخی دیگر تمرینات بخش درک شنوایی را به سرعت پشت سر می گذارند.
  • توصیه می شود که در کودکان خردسال،تمرینات بخش تمایز آوایی ودرک شنوایی به طورهمزمان شروع شود.
مطالب مفید بیشتری را بخوانید
توانایی کودکان تا ۴ ماهگی چیست؟ و چگونه می توان در مورد آن قضاوت نمود؟

در تمرینات بخش شنوایی باید از زبانی استفاده شود که کودک در زندگی روزانه با آن سروکار دارد.

فعالیت ها نیز باید مناسب با سن او باشد.

تمایز گفته هایی که از لحاظ طول تفاوت زیادی با یکدیگر دارند.

*تمایز پیام های زبانی از پیام های غیر زبانی

*استنتاج معنایی از ویژگی های آوایی

*تمایز عبارات گفتاری که کودک به طور معمول استفاده می کند.

*گوش دادن همراه با تفکر روی مفاهیم

*یادگیری اطلاعات جدید از طریق گوش دادن

یادگیری از طریق تقلید