دکتر جعفر معصومی

دکترای تخصصی گفتاردرمانی از دانشگاه علوم پزشکی تهران

کارشناس ارشد گفتاردرمانی از دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی

کارشناسی گفتاردرمانی از دانشگاه علوم پزشکی ایران

دارای بیش از ۲۰ سال سابقه کار در اختلالات گفتار و زبان

استاد دانشگاه علوم پزشکی تبریز

استاد دانشگاه فرهنگیان تبریز

تواناییهای کودکان ۴۸ ماهه یا ۴ ساله

کودکان ۴۸ ماهه یا کودکان ۴ ساله دارای تواناییهای خاصی هستند که این تواناییهای مختص ۴ سالگی یا ۴۸ ماهگی است.

آگاهی و شناخت این مهارتها می تواند ما را در قضاوت در مورد تواناییهای این کودکان کمک کند.

با آگاهی از تواناییهای کودکان ۴۸ ماهه می توانیم نقاط قوت و ضعف کودک خود را شناسایی کنیم و در جهت تقویت و یا افزایش این مهارتها گامهای اساسی را برداریم.

اگر پاسخ شما به این سوالات در ۵۰ درصد موارد نه بود حتما با متخصص گفتاردرمانی و کاردرمانی مرکز جامع گفتاردرمانی و کاردرمانی تبریز تماس بگیرید و راهنمایی های لازم را از ایشان بگیرید.

حیطه برقراری ارتباط

 پیش از پاسخ دادن مطمئن شوید که هر فعالیت را در مورد فرزندتان مشاهده یا تجربه کرده اید .

١-آیا کودک حداقل سه مورد ازیک مقوله متداول را نام می برد؟

برای مثال ، اگر شما به کودک می گویید،”اسم چند تا خوراکی را به من بگو” آیا کودک در پاسخ چیزهایی مثل،”غذا، میوه، شیرینی و تخم مرغ” را نام می برد.

یا اگر بگویید،”اسم چند تا حیوان را به من بگو. ” آیا کودک در پاسخ چیزهاییمثل “گاو ،سگ و فیل” را نام می برد؟

٢- آیا کودک به سوالات زیر پاسخ می دهد: “وقتی گرسنه هستی چکار می کنی؟”(پاسخ های قابل قبول شامل موارد زیر هستند:

“غذا می خورم”،”از کسی می خوام که چیزی به من بده تا بخورم”و“نان،بیسکویت و…می خورم”لطفا پاسخ کودک را بنویسید 

٣- آیا هنگام تعریف کردن در مورد چیزهای آشنا،حداقل دو مورد را درباره آن بیان می کند؟

برای مثال اگر بپرسید به بگو “توپت چه جوریه؟” آیا چیزی مثل “اون گرده”،”بزرگه”،”اونو شوت می کنم” رامی گوید ؟

۴- آیا کودک مواردی مثل “ها” نشانه جمع،”_م،یم”نشانه گذشته،”می” نشانه استمرار را در کلمات بکار می برد؟برای مثال ، آیا کودک شما چیزهایی مثل ،”من گربه ها را می بینم”،”من دارم بازی می کنم” یا “توپ را شوت کردم” را می گوید؟

۵- اگر بدون هیچ اشاره ای آنچه را که گفته اید،تکرار نکنید،آیا کودک از سه دستوری که ربطی به یکدیگر ندارند پیروی می کند؟شما باید هر سه دستور را پشت سرهم و قبل از اینکه کودک شروع به انجام دادن آنها نماید،ارائه دهید. برای مثال ، می توانید سه دستور زیر را به کودک ارائه دهید”دست بزن (کف زدن)،به طرف در برو و بنشین”.

۶- آیا کودک برای ساختن جملات کاملی مثل “من دارم به اون پارک می رم”.”یه اسباب بازی دارین که باهاش بازی کنم ؟” یا “شما هم می آیی؟” از تمام کلمات لازم استفاده می کند؟(برای مثال،”یک”،”آن”،”می” در فعل هایی مثل می روم.)

حیطه حرکات درشت

 پیش از پاسخ دادن مطمئن شوید که هر فعالیت را در مورد فرزندتان مشاهده یا تجربه کرده اید

١- زمانی که یک توپ بزرگ را برای کودک پرت می کنید، آیا آن را با هر دو دستش

می گیرد؟ شما بایدحدود ١.۵ متر از کودک فاصله داشته و برای این کار به او دو یا

سه بار فرصت دهید؟

٢- آیا کودک بدون اینکه کسی به او کمک کند، از پله های سرسره بالا رفته و سپس از بالای آن سر می خورد؟

٣-آیا کودک در حالت ایستاده، بازویش را تا سطح شانه بالا می برد و توپ را به طرف جلو و به

سمت فردی که در فاصله حدود ٢ متری از او ایستاده است،پرتاب می کند؟(چنانچه توپ از

دست کودک بیفتد،توپ را رها کند یا توپ را بدون بالا بردن دستش پرتاب کند،پاسخ

“خیر” را علامت بزنید.)

۴- آیا کودک می تواند حداقل یکبار و بدون اینکه تعادلش را از دست بدهد، با پای راست یا پای چپ خود لی لی کند؟

۵- آیا کودک می تواند در حالت ایستاده و جفت پا ،نیم متر به جلو بپرد؟

۶-آیا کودک بدون اینکه به چیزی یا جایی تکیه دهد و بدون از دست دادن تعادلش و پایش،حداقل به مدت ۵ ثانیه روی یک پا می ایستد؟

قبل از اینکه به این سوال پاسخ دهید، می توانید برای این کار دو یا سه بار به

کودک فرصت دهید.

حیطه حرکات ظریف

 پیش از پاسخ دادن مطمئن شوید که هر فعالیت را در مورد فرزندتان مشاهده یا تجربه کرده اید .

١- آیا کودک قطعات یک اسباب بازی جورچین شش تکه ای (پازل ۶ تکه ای ) را بطور

صحیح کنار یکدیگر قرار می دهد؟ اگر اسباب بازی موجود نبود ،یک صفحه از یک مجله را

که روی آن یک تصویر بزرگ است بردارید و آن را به شش قسمت ببرید.آیا کودک شما آنها

را بطور صحیح کنار یکدیگر قرار می دهد ؟

٢-آیا کودک با باز و بسته کردن قیچی ، کاغذ را از وسط و تقریبا در

یک خط صاف ، قیچی می کند ؟

٣-آیا کودک با نگاه کردن به اشکال زیر، حداقل سه تا از آنها را روی یک ورق کاغذ رسم

می کند ؟ البته او نباید کاغذ خود را بر روی این اشکال بگذارد و آنها را کپی کند.آنچه

کودک رسم می کند،از نظر طرح باید مشابه اشکالی باشند که به

او نشان داده اید ، ولی اندازه آنها می تواند متفاوت باشد .

۴-آیا کودک دگمه یا دگمه ها را باز می کند؟ برای انجام این کار، او می تواند از لباس

خودش یا لباس عروسک استفاده کند .

۵-آیا کودک در کشیدن تصویر افراد یا تصویر آدمک ،حداقل سه مورد از موارد زیر را رسم

می کند: سر، چشم ها، بینی،دهان،کردن، مو، تنه، بازوها، دست ها، ران، و یا پاها(کف

پا) ؟

۶-آیا کودک هنگام رنگ آمیزی یک تصویر ،اکثرا داخل خطوط آن رنگ می کند؟(هنگام رنگ

کردن یک تصویر نباید بیش از ٠.۵ سانتی متر از خطوط تصویر بیرون برود.)

حیطه حل مسئله

 پیش از پاسخ دادن مطمئن شوید که هر فعالیت را در مورد فرزندتان مشاهده یا تجربه کرده اید .

١- زمانی که یک شی را به کودک نشان می دهید و می گویید”این چه رنگیه؟”آیا اوپنج

رنگ مختلف مثل قرمز ، آبی ،زرد،سیاه(مشکی)،سفید یا صورتی را نام می برد؟ تنها در

صورتی که کودک نام پنج رنگ را به صورت صحیح بکار برد،پاسخ “بله” را علامت بزنید .

٢-آیا کودک با پوشیدن لباس های دیگران و “ادا درآوردن” وانمود می کند کسی یا چیز

دیگری است؟ برای مثال کودک ممکن است که به شکل های مختلفی لباس بپوشد و

وانمود کند که یک مامان،بابا،برادر ،خواهر، یا یک حیوان یا موجود خیالی است .

٣- اگر پنج شی را مقابل کودک قرار دهید،آیا می تواند آنها را به ترتیب با

گفتن،”یک،دو،سه،چهار،پنج” بشمارد؟ هنگام پرسیدن این سوال از کودک،نباید با اشاره

کردن ،انجام حرکت یا نام بردن به او کمک کنید .

۴- زمانی که از کودک می پرسید،”کوچکترین دایره کدام است؟” آیا به کوچکترین دایره

اشاره می کند؟ سئوال را بدون استفاده از اشاره،حرکات چهره یا نگاه کردن به کوچکترین

دایره بپرسید ؟

۵- آیا کودک از ١ تا ١۵ را بدون اشتباه می شمارد؟اگر چنین است،پاسخ “بله” را علامت

بزنید.اگر تا ١٢ را بدون اشتباه می شمارد پاسخ “گاهی” را علامت بزنید .

۶- آیا کودک نام اعداد را می داند.اگر سه عدد زیر را می شناسد و نام می برد

پاسخ”بله” را علامت بزنید.اگر دو عدد از اعداد زیر را شناخت و اسم آنها را گفت،پاسخ

“گاهی” را علامت بزنید.

حیطه شخصی-اجتماعی

پیش از پاسخ دادن مطمئن شوید که هر فعالیت را در مورد فرزندتان مشاهده یا تجربه کرده اید .

١- آیا با استفاده از وسایل آشپزخانه و غذاخوری برای خودش غذا می کشد. به عنوان مثال

با استفاده از یک قاشق بزرگ ماست را از یک کاسه بزرگ بر می دارد و در طرف خود

می ریزد؟

٢-آیا کودک حداقل ۴ مورد از موارد زیر را بازگو می کند؟

١)نام خودش ٢)نام خانوادگی خودش

٣)سن خودش ۴) دختر یا پسر بودن خودش

۵)شهری که در آن زندگی می کند ۶)شماره تلفن خودش

لطفا دور مواردی را که کودک می داند، دایره بکشید.

٣- آیا کودک بدون کمک و به تنهایی ، دست و صورتش را با استفاده از صابون می شوید و با

حوله خشک می کند؟

۴- آیا کودک اسم دو یا چند نفر از همباز هایش را به شما می گوید. این اسامی نباید شامل

اسم برادر و خواهرها باشد. زمانی که این سوال را از کودک می پرسید ،نباید با گفتن اسم

همبازی یا دوستانش به او کمک کنید .

۵-آیا کودک بدون هیچ کمکی ، خمیر دندان را بر روی مسوال می گذارد و تمام دندان هایش رامسواک می زند؟

البته شاید هنوز لازم باشد که بر مسواک زدن کودک نظارت کنید و دوباره دندانهایش را مسواک بزنید.

۶- آیا کودک بدون هیچ کمکی ، خودش لباس هایش را می پوشد یا در می آورد؟(به استثنای

دگمه های فشاری،معمولی،زیپ ها)__