یکپارچگی حسی

یکپارچگی حسی یکی از روشهای درمان در کودکان مبتلا به اتیسم است.

کودکان و بزرگسالان اتیستیک همانند سایر ناتوانیهای رشدی صاحب بد عملکردیهای – حسی هستند.

آنها ممکن است نسبت به محرکهای محیطی در حوزه دیداری شنیداری. لمسی، پروپریوسپتیو و نظیر آن واکنش حسی ضعیف و یا افراطی را نشان دهند.

بد عملکردیهای سیستم حسی، زمینه ای برای تجلی رفتارهایی از قبیل چرخیدن، تکان دادن و برخی ناهنجاریهای حرکتی و دهانی صورتی در کودک را فراهم می کند.

آبرز بنیان گذار تئوری یکپارچگی حسی (SI) در سال ۱۹۷۲ میلادی یکپارچگی حسی را به عنوان توانایی سازماندهی اطلاعات و دریافتهای حسی جهت استفاده تعریف، و بعدها به تفصیل بیشتری نیز به آن پرداخت و رژیم حسی را تعریف نمود.

بکبارچگی حسی (SI) از دیدگاه آیرز

یک فرایند عصب شناختی است که در طی این در اند دریافت های حسی از محیط را تفسیر نموده و برای استفاده هر چه بیشتر آنها را حد و یکپارچه می سازد.

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
گفتار درمانی ارومیه و گفتار درمانی آذربایجان غربی

هر گاه این فرایند که وظیفه آن انتخاب، مقایسه، تفسیر و مبل درون دادهای حسی و یکپارچه نمودن آنها به منظور تطابق بیشتر با محیط می باشد

فرد برای تقاضاها و فرمانهای محیطی پاسخها و واکنش های انطباقی مناسب را نخواهد توانست ارائه دهد.

افراد اتیستیک همانند سایر ناتوانایی های رشدی صاحب بدعملکردی های حسی هستند

آیرز بنیان گذار تئوری یکچارچگی حسی آن را توانایی سازمان دهی اطاعات حسی جهت استفاده تعریف کرد

وی اختلال در یادگیری را بازتاب بی نظمی و اشفتگی در عملکرد مغز میداند

مشکلات حسی:

۱)حساسیت بیش از اندازه طبیعی به محرک

۲)حساسیت کمتر از حدطبیعی به محرک ها

    ۳)اختلال در توازن حسی

در یکپارچگی حسی تمرکز عمده بر سه حس لمس وستیبولار و حس عمقی است

سیستم لمسی شامل اعصاب زیر پوستی که دروندادهایی را به مغز می فرستد

در این وضعیت سیستم عصبی نابالغ و فرد به لمس سبک حساس است

تدافع لمسی:

سیستم تعادلیشامل ساختمان های گوش داخلی است و حرکات و نغییر وضعیت سر را مشخص میکند

برخی از کودکان نسبت به تحریکات وستیبولار حساسیت بیش از اندازه دارند برخی دیگر حساسیت کم(نیاز به تحریکات شدیدتر سیستم وستیبولار)

حس عمق

حس عمقی شامل عضلات تاندونها و مفاصل است که آگاهی نیمه هوشیارانه از وضعیت بدن را فراهم میکند

مطالب مفید بیشتری را بخوانید
سندرم داون چیست؟ انواع آن کدام است؟ چگونه تشخیص داده می شود؟

به طور کلی بدعملکردی در این سه سیستم به صورت زیر نشان داده میشود:

سطح فعالیت به صورت غیر معمول بالا و پایین میباشد

زود احساس خستگی میکند یا مدام در حال حرکت است

مشکلات مربوط به هاهنگی در حرکات ریز و درشت

تاخیر در رشد مهارت های زبانب-گفتاری

عدم توانایی تطبیق با محیط جدید

تحریک پذیر و حواس پرت است

عدم موفقیت در مهارت های اکادمیک

یکپارچگی حسی و درمان اختلالات حسی

درمانگر ابتدا باید ناهنجاری های حسی کودک را مشخص کند

بعد شروع درمان را باید از حسی که بیشترین ناهنجاری را دارد شروع کرد و به تدریج به عادت های خفیف تر پرداخت

درمانگر ضمن انجام تمرینات حسی از هر نوع فعاتیتی که باعث میشود توجه کودک معطوف دنیای بیرون از حودش شود نباید خودداری کند

یکپارچگی حسی و درمان اختلالات لامسه

  • حس لامسه تندکار: قبل از شروع درمان باید والدین در مورد نحوه رفتار صحیح مورد مشاوره قرار بگیرند
  • ابتدا درمانگر برای تسهیل رابطه باید کودک را ازاد بگذارد تا به بازی های مورد علاقه اش بپردازد
  • درمانگر باید تماس لمسی خود با کودک را از علایق او شروع کند
  • درمانگر میتواند همزمان با تحریکات لمسی ملایم بر روی هر نقطه بدن از کودک بخواهد نام ان قسمت را بگوید
  • سپس درمانگر از تحریکاتی که توسط خودش بر روی کودک انجام میشود فاصله گرفته و از محرک های خارجی استفاده کند
مطالب مفید بیشتری را بخوانید
میکروسفالی چیست؟ علل و علایم آن کدام است؟

پس از رفع حساسیت حسی میتوان فرد را به سمت تحریکات حسی برانگیزاننده سوق داد

حس لامسه کندکار:

پس از مشاوره والدین درمانگر باید:

دست های کودک را با توالی خاص در اب سرد و گرم فرو برد

قسمت هایی از بدن که به ویژه کودک خود ان هارا تحریک میکند را با وسایل زبر و خشن تحریک کند

برخی از محلول های رقیق و غیرمضر خارش اور و سوزش اور را به به پوست فرد بمالد

بدن را مرتب ماساژ و غلغلک بدهد

به کودک حرکتها و جنبش های مختلف بدهد از ویبراتور استفاده کند

کودک را وادار کند مواد مختلفی را حس و لمس کند

کودک را وادار کند تا برخی اشیا را با انگشت برخی با کف دست و برخی را با پا لمس کند

حس لامسه ناموزون:

پس از رسیدن به رشد معمولی بهتر است تمریناتی به کودک داده شود تا به تمییز لمس نیز برسدن

یکپارچگی حسی و درمان اختلالات شنوایی

  • قبل از هر فعالیت درمانی کودک باید از نظر عادات حس شنوایی از سوی والدین و درمانگر ارزیابی شود
  • حس شنوایی تندکار:
  • والدین باید محیط ساکت و ارامی را فراهم کنند
  • درمانگر:
  • در ابتدا فضایی ارام ایجاد کند تا کودک با ارامش و اعتماد وارد اتاق شود
  • سعی کند رفتارهای نامناسب را در کودک کاهش دهد
  • پس از ایجاد اعتماد تحریک شنیداری را با زمزمه شروع کند
  • به تدریج زمزمه هارا تبدیل به هجاها و اواهای معنا دار و خواندن لالایی ساده بکند بسیاری از کودکان اتیستیک در این مرحله زمزمه هایی را تولید می کنند
  • به تدریج کودک را نسبت به منبع ایجاد صدا اگاه کند
مطالب مفید بیشتری را بخوانید
نوروفیدبک چیست؟ و چگونه عمل می کند؟ و برای چه عملکردهایی مناسب است؟

ویژگیها و مراحل عبور به مرحله بعدی تحریک

لازم است محرک های لمسی فراوانی را لمس کند و همراه با لمس محرک ها نام ان هارا ببرد 

بعد از انکه قدرت تحمل تحریک بیرونی را کسب کرد به او اموزش می دهیم منبع تحریک را شناسایی کند

کودک یاد میگیرد چگونه در مقابل محرکهای خارجی خود را تطبیق دهد و بین محرک های خارجی و داخلی تمییز قائل شود

به ندریج صدا را از اهسته به بلند از ساده به مرکب از زیر به بم و از ملودیک بودن به سمت ریتمیک بودن سوق دهد

یکپارچگی حسی و حس شنوایی

  • حس شنوایی کندکار:
  • محیط زندگی نباید ساکت و ارام باشد
  • درمانگر:
  • بعد از اعتماد کودک به محیط و درمانگر،درمانگر باید کشف کند کودک به کدام صدا بیشتر توجه میکند و فعالیت هود را از ان نقطه شروع کند — تولید با شدت و ریتم های مختلف—شدت و فراوانی صدا کم کند

پس از انکه کودک با صدای وسیله ای اشنا شد  از اشیایی که صدای مشابه ان را دارند در شدت های مختلف استفاده کند

  • قبل از شروع فعالیت درمانی باید حس بینایی ارزیابی شود
  • حس بینایی تندکار:
  • والدین: فضای زندگی کودک نور ملایم و غیر مستقیم—حذف وسایل براق—استفاده از عینک افتابی
  • درمانگر:
  • وادارکردن کودک به تعقیب نور چراغ قوه در اتاق تاریک
  • وادارکردن به نگاه به اشیا در حال چرخش و حرکت
  • به کودک تمرین های بینایی داده شود
  • پیدا کردن تصویرخاص یا شی هاص در میان تصاویر یا اشیا
  • هر شکلی را در جای خودش قرار دهد
  • در بطری هاارا پیدا کند
مطالب مفید بیشتری را بخوانید
منشا رشدی تئوری ذهن تواناییهای فرد را چگونه توضیح می دهد؟

شی متفاوت را از میان سایر اشیا پیدا کند

حس بینایی تند کار

  • والدین:نور در محیط زیاد باشد—نورهای تند و درخشان
  • درمانگر:
  • وادار به کشاهده و لمس اشیا پیرامون
  • نباید اجازه داد کودک چشمانش را دستمالی کند یا روی ان بزند
  • در یک اتاق نیمه تاریک چراغ قوه را خاموش و روشن میکند تا توجه کودک جلب شود سپس نور را بر محل های رنگی می اندازیم
  • درهمان اتاق به یک شی متحرک نور انداخته تا کودک ان را دنبال کند
  • در مقابل ایینه که نور به ان تابیده شده حرکتهای مختلفی انجام دهید تا کودک به ان توجه نشان دهد
  • هرگز اجازه ندهید وقت زیادی را صرف نگریستن به محرک های درون خود بکند
  • به واکنش کودک در برابر مزه های مختلف توجه شود
  • حس چشایی تندکار:
  • والدین:
  • از غذاهای ملایم استفاده شود—خوراکی تحریک کننده حذف شود—مواد مغذی به دفعات
  • درمانگر:
  • باخوراکی از انواع مختلف قسمتهای مختلف زبان و دهان را تحریک کنید(از ملایم به شدید)
  • از محلول هایی با غلظت و ظعم متفاوت استفاده شود

ابتدا دو مایع رقیق با طعم متفاوت —هرکدام در قسمت مخصوص روی زبان—سه محلول—چهار محلول

یکپارچگی حسی و حس چشایی

  • حس چشایی تندکار:
  • والدین:دور نگه داشتن مواد سمی و خطرناک—خوراکی هایی با مزه متنوع و کمی تند
  • درمانگر:
  • چهار مزه مختلف تلخی ترشی شوری و سپس شیرینی را به ترتیب به مدت ۲هفته روزی ۴-۸بار به کودک اموزش داده شود
مطالب مفید بیشتری را بخوانید
گفتار درمانی تبریز کجاست و چه خدماتی را ارایه می دهد؟

بعد از اموزش مزه ها انهارا به تدریج به غذای کودک اضافه کنید

یکپارچگی حسی و درمان اختلالات حس بویایی

  • قبل از هر اقدام جنبه هایی از رفتار کودک ارزیابی میشود
  • حس بویایی تندکار:
  • والدین:محیط کودک به دور از هرنوع بو و دارای دستگاه تهویه
  • درمانگر:
  • در محیط عاری از بوکودک را با یک بو به تدریج و با شدت کم اشنا میکنیم
  • به تدریج کودک به بوی ملایم نزدیک میشود
  • سپس بوها کمی شدیدتر و متنوع تر می شوند

به تدریج تمام بوهای محیط را برای او معرفی میکنیم  و با چشم بسته به اشیا و افراد محتلف نزدیک میکنیم و راجب بوها ازش سوال میپرسیم

  • حس بویایی کندکار:
  • والدین: محیط زندگی باید مملو از بوهای مختلف ،متنوع و متضاد باشد
  • درمانگر:
  • غذاهای دارای بوهای تند از فاصله نزدیک داده و حرفی از مطبوع و غیر مطبوع بودن ان زده نمیشود

مواد بو دار تند دیگر نیز از فاصله نزدیک معرفی میشود(اغشته کردن اشیا مورد علاقه به بوهای تند)